Osmanlı İmparatorluğu Arması ve Anlamı

Osmanli Imparatorlugu Armasi ve Anlami

Topkapi Sarayi Harem girisinde koseye yerlestirilmis bir arma.

Tugra II. Abdulhamid Han‘a ait. Bu da eserin 1876-1909 yillari arasinda yapildigini gostermektedir.

Osmanli Armasi 18. asir sonlarinda meydana gelmeye baslayip, karakteristik ozelliklerini II. Abdulhamit Han devrinde kazanmistir. Bu devirde devletin unsurlarini armaya yerlestirme fikri on plana cikmisti.

Arma cok farkli fonlarda olabiliyor. Ama temel ozellikleri hemen hemen aynidir.

Saltanat ve orduyu temsil eden motifler kullanilmistir.

Simdi fotografi inceleyelim:

1- Tugranin etrafinaki bu gunes motifi, padisahin gunese benzetilmesinden ileri gelir.

2- II. Abdulhamit’in tugrasi.

3- Sorguclu serpus: Osman gaziyi ve tahti temsil eder.

4- Kalkan: Ortasinda stilize edilmis bir gunes motifi var.

12 yildiz: Rivayete gore bu 12 yildiz 12 burcu temsil eder.

Gunes bu burclar uzerinde hareket eder. Boylece Osmanli kainatin merkezi addedilmistir.

Baska bir rivayete gore Osmanli’nin 12 eyaletini temsil eder.

5- Osmanli sancagi.

6- Mizrak: Son donem mizrakli suvari alaylarini remzeder.

7- Tek tarafli teber (balta): toren silahidir.

8- Cift tarafli teber: Orduda ust duzey gorevliler tarafindan ustunluk sembolu olarak kullanilmistir.

9- Mizrak.

10- El siperlikli toren kilici: bu kilic klasIk turk kilici olmayip, o devirdeki subaylar tarafindan kullanilirdi.

11- Top: topcu ocaklarini temsil eder.

12- Kilic: geleneksel turk kilici.

13- Top gulleleri.

14- Borazan: modern mizika takiminin kullandigi calgi aletidir.

15- Yay.

16- Capa: Osmanli denizciligini temsil eder.

17- Bereket boynuzu: bu boynuzun Osmanli kulturuyle alakasi yoktu. Armayi tasarlayan kisi azinliklardan biri veya bir Avrupali olsa gerek. Osmanli topraklarini temsil ettigi rivayet edilir.

18- Hilafet sancagi (yesille remzedilmis).

19- (Ustte) Kuran-i Kerim. (Altta) Kanunnameler (boylece devletin adaletinin osmanli yazili kanunlari ve seriat ile saglandigi remzediliyor).

20- Terazi: sesper ve asaya asilidir. adaleti temsil eder.

21- Asa ve sesper(alti dilimli topuz) sesper: asalet ve ustunlugu remzeder. asa: Hz. Musa’nin asasini remzeder.

22- Toplu tabanca: 1840’dan itibaren butun subaylarin kullandigi silahti. Osmanli ordusunun modernize edildigini remzeden bir motif.

23- Kilic.

24- Cift tarafli teber.

25- Sungulu tufek: Nizam-i Ceditle birlikte Osmanli ordusunun asil silahi olmustur.

26- Sefkat nisani: 1878’de II. Abdulhamit Han tarafindan ihdas edilmis olup; savas zamaninda, buyuk afetlerde devlete, millete hizmet eden kadinlara verilirdi.

27- Mecidi nisani: Bes ayri derecesi vardir ki kisinin basarilari arttikca bir ust derecesi verilirdi. Ust derece verilince alt derece geri alinirdi. Savaslarda ustun basari gosteren askerlere verilirdi.

28- Nisan-i iftahar: Sultan Abdulmecid doneminde ihdas edilmistir. Ust duzey devlet hizmetlileri ve askerlere verilirdi.

29- Nisan-i osmani: Sultan Abdulaziz Han tarafindan 1862’de ihdas edilmis olup, devlet hizmetinde ustun basari saglayanlara verilirdi.

30- Nisan-i al-i imtiyaz: Devlet adina faydali islerde bulunmus ilim adamlari, idareci ve askerlere verilmek uzere 1876’da II. Abdulhamit Han tarafindan ihdas edilmistir

OSMANLI ARMASI

Osmanli armasinin anlami nedir?

Arma kimligi anlatan, bir isarettir. Resimler, harfler ve sekillerden olusur. Bir devleti, hanedani ya da sehri anlatir. Devletlerin insanlari tarafindan benimsenen armalari vardir.

Osmanli armasinin uzerindeki sembolleri en tepeden baslayarak soyle siralayabiliriz:

En tepede bir gunes sekli ve onu cevreleyen gunes isIklari vardir. Gunes seklinin ortasinda armanin ait oldugu donemin hukumdarlarinin tugrasi yer almakta.

Onun altindaki yukariya acik hilalin uzerinde Arapca “Osmanli devletinin hukumdari olan … han, Allah’in Muaffak kilmasi ve yardimina dayanir ve oylece hukum surer.” anlamina gelen bir soz yazili.

Onun altinda, armanin tam gobegine gelecek sekilde aynalikli kalkan motifi var. Bu kalkanin cevresinde yildizlar bulunuyor.

Bu yildizlarin sayisi cok zaman 12 adet ile sinirlandirilmis olup 12 burcu temsil eder. Boylece Osmanli, kainatin merkezine yerlestirilmis olur.

Kalkanin hemen uzerinde de devletin kurucusu Osman Gazi’yi temsil eden bir sorguc vardir ki Osmanlilarin koklerine ne kadar bagli oldugunu anlatir.

Kalkanin sag yaninda Osmanli sancagi yer alir. Renkli armalarla kirmizi ile gosterilir.

Onun karsisinda ise hilafet sancagi bulunur. Hilafet sancaginin rengi aslinda siyah iken, arma uzerinde hemen daima yesil renkte gosterilmis ve bazen uzerinde uc hilal kondurulmustur.

Merkezdeki kalkandan Osmanli sancagi yonune dogru uzanan sekiller ise soyle siralanmaktadir:

Sancagin uzerinde bir ok var. Sancak alemini altinda baltaciklar ocaginin kullandigi tek tarafli bir cift yuzlu teberler (balta) bulunur.

Sonra mizrak ve altinda el sperlikli toren kilici vardir.

Sonra agizdan dolma bir top ve altinda savas kilici yer alir.

Hemen altinda bozdogan (gurz) gorulur. Top ile bozdogani sancaktan ayiran boynuzdan yapilan boru ise savas ilanini ve sonra da mehterhaneyi temsil eder.

Armanin sol yaninda, yani hilafet sancagi yonunde uzanan semboller yine yukaridan asagiya soyle siralanirlar:

Sancak aleminin altinda sungu takilmis bir tufek, altinda tek yuzlu teber (balta), sonra toplu tabanca ve topuz basli asa mevcuttur.

Asanin sesper (savas araclarindan alti dilimli topuz) topuzu kenarina asili olan terazi adaleti temsil eder.

Terazinin kitap sekilleri uzerine oturtulmus olup bu kitaplardan ustteki Kuran-i Kerim, alttaki ise diger hukuk metinleri yerine gecen kanun kitabidir.

Hilafet sancaginin altindaki cicek sekilleri Osmanli’nin estetik yonunu gosterir.

Buket arasinda ki guller hilafet sancagi uzerinde manevi ilhamlar sebebiyle bulundurulur.

Buketin hemen altinda bir capa (gemi demiri) yer alir ki denizciligin semboludur.

Arma gobegindeki kalkanin hemen alt yanin da dik duran bir borazan mizika takimini; onun altinda caprazlama duran tirkes (ok kuburu, sadak) ile mesale de gece donanmalarini ve ok musabakalarini hatirlatir.

Armanin alt tarafini boydan boya susleyen inci defne yapraklari, cicek motifleri arasindan bes tane madalya sarkar.

Bu madalyalarin isimleri soyledir: Imtiyaz nisani, Mecidi nisani, Iftihar nisani, Osmanli nisani ve Sefkat nisani.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir