Nelson Mandela

Nelson Rolihlahla Mandela ya da kabile adiyla Madiba (d. 18 Temmuz 1918 – o. 5 Aralik 2013), Guney Afrikali Anti Apartheid (ayrimcilik karsiti) aktivist ve Guney Afrika Cumhuriyeti’nin ilk siyahi devlet baskani. 1994’te ilk defa tum halkin katildigi secimlerde devlet baskani secilmistir. Yonetimi, Apartheid’in mirasinin dagilmasina, irkciligi engellemeye, fakirlik ve esitsizlige odaklanmistir. Siyasi gorus olarak Demokratik Sosyalist olan Mandela, Afrika Ulusal Konseyi siyasi partisinde 1990’dan 1999’a kadar parti baskanligi yapmistir.

Bantu dillerine ait olan Kosa (Xhosa) dilini konusan Tembu (Thembu) kabilesinde, kabile sefinin oglu olarak dogan Mandela, Fort Hare Universitesi ve Witwatersrand Universitesi’nde hukuk egitimi gordu. Johannesburg’un ilcelerinde yasarken somurgecilik karsiti hareketi benimsedi ve ANC’ye katilarak bu partinin genclik kolunun kurucu uyesi oldu. Ulusal Parti, Apartheid’i 1948’de uyguladiginda, ANC‘nin 1952’deki Baskaldiri Mucadelesi (Defiance Campaign)’nde goze carpti ve Halk Kongresinde buna bagli olarak Transvaal ANC koluna baskan olarak secildi. Avukat olarak calisirken surekli olarak kiskirtici aktivitelerden ve 1956’dan 1961’e kadar suren Ihanet Durusmalari’ndan dolayi tutuklandi. Baslangicta siddet icermeyen protestolar olacagini soylemesine ragmen Guney Afrika Komunist Partisi ile is birligi yaparak 1961’de, sonradan devlet hedeflerine saldiracak olan militan Umkhonto we Sizwe (MK) orgutunu kurdu. 1962’de tutuklandi ve hukumeti alasagi etmek icin komplo kurmak ve sabotaj etmekten dolayi omur boyu hapis cezasina carptirildi. Mandela cezasini once Robben Adasi’nda daha sonra Pollsmoor Hapishanesinde cekti. Bu esnada saliverilmesi icin 1990’da yani 27 yil sonra onay verilecek uluslararasi bir kampanya duzenlendi. Hapishaneden ciktiktan sonra ANC baskani olan Mandela otobiyografisini yazdi ve baskan F.W. de Klerk ile 1994’de tum halkin katildigi ve ANC’nin buyuk cogunlukla kazandigi bir secimin kurulmasi Apartheid’in sona erdirilmesi icin gorusmelere sebep oldu. Devlet Baskani olarak yeni bir anayasa olusturdu ve toprak reformu, yoksullukla mucadele ve sagligin iyilestirilmesi gibi politikalari uygularken Dogruluk ve Uzlasma Komisyonu’nu gecmiste yasanan insan haklari ihlalini arastirmasi icin olusturdu. Uluslararasi olarak Libya ve BirlesIk Krallik arasinda olan Lockerbie Faciasi gorusmeleri sirasinda arabulucu olarak rol oynadi. Ikinci bir secime katilmayi reddetti ve yerine secimle yardimcisi Thabo Mheki gecti. Mandela daha sonra ulusal lider olarak hayir islerinde yer aldi ve daha cok yoksullukla ve AIDS ile mucadele etti.

Mandela, anti-somurgeci ve anti-apartheid gorusu ile uluslararasi begeni topladi ve 1993’deki Nobel Baris Odulu, Amerika BirlesIk Devletleri Baskanligi Ozgurluk Madalyasi ve Sovyet Lenin Nisani da dahil olmak uzere 250’nin uzerinde odul kazandi. Guney Afrika’da “Ulusun Babasi” olarak gorulur.

YAŞAMI


 

 

Ailesi Kosa dilini konusan Tembu kabilesindendir. Babasi ise bu kabilenin sefi Gadla Henri Mandela’dir.

Mandela, liseyi bitirdikten sonra Fort Heyr Universitesi’ne girdi. Burada okurken siyasi olaylara karisti. Bir ogrenci boykotuna karistigi ve bunu organize ettigi gerekcesiyle okuldan uzaklastirildi. Transkei’den ayrilarak Transvaal’a gitti. Burada bir sure madenlerde polis memurlugu gorevinde bulundu. Bu sirada yarida biraktigi universite tahsiline uzaktan egitim yoluyla devam etti. 1942’de Vitvaterstrand Universitesi’nin hukuk bolumunu bitirerek avukatlik yapmaya basladi. Ulkenin ilk siyah avukati unvanini aldi.

Ocak 1962’de kendisine destek aramak icin ulke disina cikti. Ingiltere ve Afrika ulkelerini dolasti. Afrika ulkeleri ile sosyalist ulkelerden silah ve para yardimi temin etti. Ulkeye donusunde arkadaslariyla birlikte, izinsiz yurtdisina cikmak, halki kiskirtmak, sabotajlar ve suikastler duzenlemek iddialariyla yargilandi. Halkin, tamaminin temsil edilmedigi ve beyazlarin temsil edildigi parlamentonun cikardigi kanunlara uymak zorunda olmadigini savundu. Beyaz yonetim tarafindan 1964’te omur boyu hapis cezasina carptirildi. Bu davranisiyla irk ayrimina karsi mucadele eden Afrikali siyahlarin simgesi oldu.

Nelson Mandela, dunyanin en unlu mahkumu olarak anilmistir. Guney Afrika’da Robben Adasi (Fok Adasi)’nda 27 yil hapiste kaldiktan sonra 1980’li yillarda, irkciliga karsi mucadelenin butun dunyada yogunlasmasi uzerine adi duyuldu. 1990 yilinda devlet baskani De Klerk tarafindan sartsiz olarak serbest birakildi. Serbest birakildigi zaman 71 yasindaydi. Serbest birakilmasina Guney Afrika siyahlarinin yaninda bircok beyaz da sevindi. Mandela’nin “Mucadele benim hayatimdir. Hayatimin sonuna kadar siyahlarin bagimsizligi icin mucadele edecegim.” demesi, halk arasinda onu bayraklastirdi.

1990’da hapisten cikinca demokratik bir Guney Afrika kurulmasi icin calismistir ve kurmustur. Afrikalilar, Mandela olmadan bunun gerceklesemeyecegine inanir. Bugun Mandela, bir ozgurluk savascisi olarak kabul edilmektedir. 40 yil icinde 100’den fazla odul almistir. 10 Mayis 1994’te Guney Afrika’nin ilk siyah devlet baskani secildi. Guney Afrika’da, kendi kabilesindeki buyuklerin kendisine taktiklari Madiba lakabiyla tanmistir.

Mandela 2008 yilinda ABD’nin terorist listesinden cikarildi.[1]

8 Haziran 2013’te hastaneye kaldirilan Mandela, 5 Aralik 2013’te hayatini kaybetmistir.

.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir